W języku polskim na literę S przypada 19 suwerennych państw, a po dodaniu terytoriów zależnych i nieuznawanych liczba rośnie do 31. Największe z nich to Stany Zjednoczone, a najmniejsze San Marino. W artykule znajdziesz pełną listę, stolice oraz wyjaśnienie różnic między polskimi i angielskimi nazwami.
Jak liczyć państwa na literę S?
Lista krajów na S nie jest jedna i niezmienna. Zależy od tego, czy bierzesz pod uwagę tylko suwerenne państwa, czy również terytoria zależne i podmioty o częściowym uznaniu międzynarodowym.
Do najczęściej używanej polskiej listy suwerennych państw na literę S należy 19 krajów; po dodaniu terytoriów zależnych i nieuznawanych liczba pozycji rośnie do 31.
W geografii politycznej najczęściej punktem wyjścia jest lista 193 członków ONZ oraz Watykanu. Do tego dochodzi standard ISO 3166, który obejmuje również kody wielu terytoriów zależnych i autonomicznych. Dlatego w tabelach opisujących państwa na literę S można spotkać zarówno Serbię, jak i Saint-Martin.
Osobną kwestią są zmiany nazw. Przykład to Eswatini, które do 2018 roku funkcjonowało w wielu językach jako Suazi. Tego rodzaju zmiany przesuwają kraj między literami alfabetu i bywają źródłem pomyłek w starszych podręcznikach.
W grze Państwa-Miasta litera S daje duże pole manewru, ale jednocześnie wymaga wcześniejszych ustaleń. Warto też pamiętać o uznaniu dyplomatycznym, bo od niego zależy, czy na liście znajdą się takie obszary jak Kosowo albo Palestyna.
Suwerenne państwa na literę S
Przyjęcie zasady, że bierzemy pod uwagę wyłącznie suwerenne kraje o polskich nazwach zaczynających się na S, daje nam 19 pozycji. W tabeli znajdziesz ich stolice, kontynenty oraz szacunkową liczbę ludności.
W grupie tej są między innymi Serbia na Bałkanach, Singapur w Azji Południowo-Wschodniej oraz wyspiarskie Saint Lucia na Karaibach. Są też państwa z Afryki, takie jak Somalia i Sierra Leone, a także południowoamerykański Surinam.
| Państwo | Stolica | Kontynent | Ludność |
|---|---|---|---|
| Saint Kitts i Nevis | Basseterre | Ameryka Północna | 47 000 |
| Saint Lucia | Castries | Ameryka Północna | 180 000 |
| Saint Vincent i Grenadyny | Kingstown | Ameryka Północna | 101 000 |
| Samoa | Apia | Australia i Oceania | 219 000 |
| San Marino | San Marino | Europa | 34 000 |
| Senegal | Dakar | Afryka | 18 500 000 |
| Serbia | Belgrad | Europa | 6 600 000 |
| Seszele | Victoria | Afryka | 131 000 |
| Sierra Leone | Freetown | Afryka | 8 900 000 |
| Singapur | Singapur | Azja | 6 000 000 |
| Słowacja | Bratysława | Europa | 5 400 000 |
| Słowenia | Lublana | Europa | 2 100 000 |
| Somalia | Mogadiszu | Afryka | 19 000 000 |
| Sri Lanka | Kolombo | Azja | 23 100 000 |
| Stany Zjednoczone | Waszyngton | Ameryka Północna | 345 400 000 |
| Sudan | Chartum | Afryka | 50 400 000 |
| Sudan Południowy | Dżuba | Afryka | 11 900 000 |
| Surinam | Paramaribo | Ameryka Południowa | 634 000 |
| Syria | Damaszek | Azja | 24 700 000 |
Najwięcej krajów na S jest w Afryce i Europie, a przedstawicieli tej kategorii znajdziemy też w Azji, obu Amerykach i Oceanii. Seszele to wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim, natomiast Samoa leży na Pacyfiku.
Terytoria zależne i inne podmioty na S
Oprócz suwerennych krajów litera S obejmuje również liczne terytoria zależne, obszary o nieuregulowanym statusie oraz podmioty prawa międzynarodowego. Ich obecność na liście zależy od ustaleń przed grą lub od charakteru publikacji.
Wiele z tych nazw ma francuskie, brytyjskie lub holenderskie pochodzenie. Część leży na Karaibach, część w Europie i na Oceanie Spokojnym. Uwzględnienie ich sprawia, że kategoria państw na S potrafi mieć nawet 31 pozycji.
Karaibskie terytoria na S
Do kategorii terytoriów na S dochodzą między innymi:
- Saint-Barthélemy ze stolicą w Gustavia,
- Saint-Martin ze stolicą w Marigot,
- Sint Maarten ze stolicą w Philipsburgu,
- Saint-Pierre i Miquelon u wybrzeży Ameryki Północnej.
Obszary nieuznawane i terytoria o specjalnym statusie
Do tej grupy zalicza się również Sahara Zachodnia, Somaliland, a także Szkocja jako kraj składowy Wielkiej Brytanii. W zestawieniach geograficznych bywają uwzględniane także Svalbard i Jan Mayen, Samoa Amerykańskie oraz Gibraltar, Grenlandia i Hongkong, jeśli podchodzimy do tematu przez standard ISO 3166.
W prawie międzynarodowym funkcjonują ponadto podmioty takie jak Stolica Apostolska i Suwerenny Zakon Maltański. Nie posiadają one typowego terytorium państwowego, ale utrzymują relacje dyplomatyczne na równi z wieloma państwami. Do historycznych nazw na S należy też Serbia i Czarnogóra, byle państwo z lat 2003–2006.
Dlaczego Szwecja i Szwajcaria nie zawsze pasują do listy?
W języku polskim obie te nazwy zaczynają się od dwuznaku Sz, dlatego alfabetycznie nie wchodzą do kategorii państw na S. Z perspektywy polskiego ucznia to jasne, ale w anglojęzycznych źródłach Sweden i Switzerland już rozpoczynają się od litery S.
Podobnie Hiszpania w polskim brzmieniu nie kojarzy się z tą literą, natomiast Spain jak najbardziej. Do tego w angielskich zestawieniach pojawiają się dodatkowo Saudi Arabia, South Africa i kilka innych krajów, które po polsku nie mają nic wspólnego z literą S.
Dlatego przed ułożeniem listy do gry lub quizu trzeba ustalić język nazw oraz zakres, w jakim uwzględnia się skróty i nazwy potoczne. Skrót USA bywa sortowany od litery U, mimo że odnosi się do Stanów Zjednoczonych.
Najważniejsze dane geograficzne i rekordy
Państwa na S są bardzo zróżnicowane pod względem powierzchni, ludności i zamożności. Wśród nich znajdziesz zarówno globalne mocarstwo, jak i mikroskopijne republiki, wyspiarskie kraje oraz suche obszary Afryki. Przedstawicieli tej kategorii nie ma jedynie na Antarktydzie, która nie ma suwerennych państw.
Najwyższym szczytem leżącym w kraju na S jest Denali (dawniej McKinley), który wznosi się na 6194 m n.p.m. w Ameryce Północnej. Najdłuższa rzeka tej kategorii to Nil, główny ciek wodny Sudanu i całej Afryki.
Skrajne wartości
Rekordy powierzchni, ludności i gospodarki zbieramy w tabeli:
| Kategoria | Państwo | Wartość |
|---|---|---|
| Największa powierzchnia | Stany Zjednoczone | ponad 9,8 mln km² |
| Najmniejsza powierzchnia | San Marino | 61 km² |
| Największa liczba ludności | Stany Zjednoczone | około 345 mln |
| Najmniejsza liczba ludności | San Marino | około 34 tys. |
| Najwyższe PKB per capita | Szwajcaria | 82 950 USD |
| Najniższy dochód narodowy brutto per capita | Surinam | 246 USD |
Rekordy naturalne i infrastrukturalne
W Szwajcarii znajduje się tunel bazowy pod Przełęczą Świętego Gotarda o długości 57 km. To najdłuższy tunel kolejowy na świecie. Z kolei Szwecja szacuje, że u jej wybrzeży leży około 267 000 wysp, co daje jej pierwsze miejsce pod tym względem na świecie.
San Marino uchodzi za najstarszą republikę świata, założoną w 301 roku. Sudan Południowy to najmłodsze państwo świata; ogłosiło niepodległość w 2011 roku. Singapur należy do najbogatszych krajów globu, mimo relatywnie niewielkiej powierzchni.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Ile suwerennych państw w języku polskim zaczyna się na literę S?
W polskim standardzie wyróżnia się 19 suwerennych państw rozpoczynających się na S. Po doliczeniu terytoriów zależnych i podmiotów nieuznawanych liczba wzrasta do 31.
Dlaczego liczba krajów na literę S różni się w różnych zestawieniach?
Zależy to od przyjętych kryteriów: czy liczymy tylko suwerenne państwa, czy też terytoria zależne i podmioty o ograniczonym uznaniu. Dodatkowo standardy takie jak ISO 3166 i zmiany nazw wpływają na pozycję krajów w alfabecie.
Które państwo na S jest największe, a które najmniejsze?
Największym krajem tej grupy są Stany Zjednoczone, natomiast najmniejszym jest San Marino. Różnią się one drastycznie zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby mieszkańców.
Dlaczego Szwecja i Szwajcaria nie zawsze zaliczane są do listy na S w polskich zestawieniach?
W języku polskim ich nazwy rozpoczynają się od dwuznaku 'Sz’, więc alfabetycznie nie należą do kategorii S. W anglojęzycznych listach oba kraje pojawiają się jednak pod literą S.
Jakie dodatkowe terytoria mogą być uwzględnione przy rozszerzonej liście na S?
Do rozszerzeń zalicza się m.in. karaibskie Saint-Martin, Saint-Barthélemy czy Saint-Pierre i Miquelon oraz obszary takie jak Sahara Zachodnia i Somaliland. Również jednostki z list ISO 3166, jak Hongkong czy Grenlandia, bywają dodawane.
Które państwa na S występują najczęściej w Afryce i Europie?
Wśród krajów na S najliczniej reprezentowane są państwa afrykańskie i europejskie. Przykłady to Somalia, Senegal czy Serbia i Słowacja.
Jakie rekordy naturalne i infrastrukturalne są związane z krajami na S?
Najwyższym szczytem w państwie na S jest Denali (6194 m), a najdłuższy tunel kolejowy to bazowy tunel pod Świętym Gotardem w Szwajcarii o długości 57 km. Ponadto Szwecja ma rekordową liczbę wysp, szacowaną na około 267 000.
Co trzeba ustalić przed grą typu Państwa–Miasta dotyczącej liter?
Należy określić, którego języka nazw używamy i czy dopuszczamy terytoria zależne lub skróty. Takie reguły decydują, czy na liście pojawią się np. Kosowo, Palestyna czy skrót USA.
